Zekeriyyâ el-Kazvînî'nin Acâibü'l-Mahlûkat ve Garâibü'l-Mevcûdât'ının Osmanlı Türkçesi tercümesi. Yaratılmışların acayipliklerine dair bir kozmografya: gökler ve yıldızlar, melekler, denizler ve adaları, hayvanlar, taşlar, otlar. Elimizdeki nüsha Walters Art Museum'un W.659'u: 1121 H / 1717 M'de istinsah edilmiş, 608 varak, bunlardan 263 tanesi minyatürlü, kamu malı.

İki okuma biçimi var. Karşılaştırmalı görünümde sayfanın görüntüsü satırlarının yanında durur: her satır için Arap harfli metin, transliterasyon ve satırın kendi kelime sırasını koruyan birebir bir gloss. Bir satırın üstüne gelince sayfada o satır yanar. Okuma görünümünde yalnızca akıcı modern Türkçe kalır, minyatürler metindeki yerlerinde; bir cümleye tıklamak sizi satırlarına götürür.

Okuma görünümünde yıldızlı (*) bir cümle, henüz bir insanın onaylamadığı bir okumaya dayanıyor. Yıldız sizi sayfa sonundaki nota götürür: kelimenin nasıl okunduğu, başka nasıl okunabileceği, neden. Bağlamdan çözülmüş okumalar yıldız taşımaz ama notta durur. Kestirip atmak yerine belirsizliği göstermeyi seçtik.

Şu ana kadar okunan varak sayısı 27; ayrıca 3 boş yaprak işaretlendi. Bu varaklarda 113 okuma insan onayı bekliyor, 111 tanesi çözüldü ya da onaylandı. İngilizce çeviri 27 varakta hazır.

Nüsha üç yüz yıldır ortada, ama Türkçe okuyan biri için pratikte kapalı. Burada her varağın kendi adresi var ve metin sayfanın kendisine gömülü; okumak için hesap açmak ya da bir şey indirmek gerekmiyor.