Varak 6a

…eşyada acayiplik kesindir; ne var ki bizim idrak edemeyişimiz ve anlayışımızın eksikliği, Yaratıcı'nın sanatının acayipliklerini bilmemize engeldir.

Tarih ehli anlatır ki Tevrat'ın ilk kitabında şöyle gelmiştir: Allah Teâlâ bir cevher yarattı ve o cevhere heybet ve azamet nazarıyla baktı. Cevher hemen eridi; Yaratıcı'nın heybetinden duyduğu korkuyla kaynayıp dumanı yükseldi, yüzünde de tortusu kaldı. Yüce Allah o dumandan gökleri, tortusundan da yerleri yarattı — «Gökler ve yer bitişikti; biz onları ayırdık» buyurduğu gibi. Sonra kemal derecesindeki hikmetinden ve lütfundan gökleri, yerleri ve bütün varlıkları altı günde yarattı.*1

Bazı âlimler der ki: «yevm» sözlükte oluş ve hâdise demektir; «altı gün» buyurulması, ilâhî yapıtların ardışık anlarıdır. Çünkü yaratılış gününde ne yer vardı, ne zaman, ne geceler, ne de gündüzler.*2

«Altı gün»den maksat, işlere ve düzenlemelere başlarken acele etmeyip temkinli davranmanın gerektiğini bildirmektir. Bir kimse bir işe başlayacaksa önce düşünüp sonunu hesaba katmalı; görüşü ve fikri bir sonuca karar kılarsa işe girişmeli; başladıktan sonra da acele etmemelidir — çünkü acele ile yapılan işte devam ve sebat olmaz. Hak Teâlâ bir anda bin bir gök ve yer yaratmaya kadirdir; ancak kullarına öğretmek için «altı günde yarattım» diye buyurdu.*3

Mukaddime: Garip Üzerine

Garip, oluşu âdetlere aykırı düşen, alışılmış gözlemlere ters gelen acayip bir iştir. Garip bir işin sebebi ve meydana gelişi ya güçlü nefislerin etkilerinden, ya felek cisimlerinin ve unsur cisimlerinin etkilerindendir; hepsi de Allah Teâlâ'nın kudreti ve iradesiyle olur.

Bunların başında peygamberlerin mucizeleri gelir: ayın yeryüzüne inip ikiye yarılması, asanın ejderha olması, denizin havaya kalkması, dişi devenin kayadan çıkması.

Sonra evliyanın benzerleri gelir; çünkü Allah dostlarının nefislerine öyle bir tesir gücü bağışlamıştır ki nefisleri kendi bedenlerinden başkasına da bağlanır ve garip etkiler ortaya çıkar.