Varak 11b
* İnsan onayı gerekli — yıldızlı cümleler, okunuşunu henüz bir insanın onaylamadığı bir kelimeye dayanıyor. Yıldız, sayfa sonundaki nota götürür.
vr. 11a'den devamyazı ve hesap gibi. Eğer Utarid uğursuzluk içinde olursa……sahibinin hilesi, düzenbazlığı ve aldatıcılığı artar. Allah en iyisini bilir.*1
İşte bu onun suretidir.*1
Zühre feleği hakkında fasıl. Zühre feleği de iki yüzeyle çevrilidir; bu yüzeyler birbirine paraleldir ve merkezleri âlemin merkezidir. Üst yüzeyi Güneş feleğine, alt yüzeyi Utarid feleğine değer.
Dönüşü batıdan doğuyadır; devrini bir yılda tamamlar.
Güneş feleği gibidir; ancak şu farkla ki tedvîr feleği kimi zaman hızlı olur, o zaman Zühre Güneş'in önünde gider; kimi zaman yavaş olur, o zaman Güneş'in ardından gider.
Zühre feleğinin üst yüzeyi ile alt yüzeyi arası üç bin yedi yüz doksan beş mildir.*2
Ay feleğinin suretine benzer. Allah en iyisini bilir.
Bu da onun feleğinin suretidir.*3
Şüpheli okumalar
* İnsan onayı gerekli · 3
- *1satır 1
فهذه صورتهBELİRSİZ (resim). Okuma net; 'onun sureti' 11a'da sözü edilen Utarid'i kastediyor ve aşağıdaki minyatür Utarid kişileştirmesi (müze dizini: 'Mercury'). Figürün iki eliyle tuttuğu kıvrık beyaz nesne yazı tomarı mı (Utarid kâtiplerin yıldızı) yoksa kılıç mı, resimden kesin değil; başlıkta (?) ile. İnsan bakmalı. - *2satır 7
اوج بیك / یدی یوز طقسان بشBELİRSİZ (değer). Okuma harf harf net: 'üç biñ yedi yüz doksan beş' = 3.795 mil (L7 sonu ve L8 başı). Ancak 11a'da Utarid feleğinin kalınlığı 380.482 mil; Zühre feleğinin bundan çok daha ince olması Batlamyusçu düzene aykırı görünüyor. Müstensih ya da mütercim bir basamak (ör. 'yüz biñ') düşürmüş olabilir. Okuma diplomatik olarak bırakıldı, düzeltilmedi; Kazvînî'nin Arapça aslıyla karşılaştırılmalı. - *3satır 10
وهذه صورة فلكهاBELİRSİZ (gönderme). Kırmızı yazı 've bu onun (Zühre'nin) feleğinin suretidir' der, ama bu sayfada felek şeması yok; sayfadaki tek resim yukarıdaki Utarid minyatürü. Şema büyük ihtimalle 12a'da (reddade 'زهره'). 12a okununca teyit edilmeli.
Çözülmüş ya da onaylanmış · 7
- çözüldüsatır 1
صاحبنك مكر وحيلهdiğer okumalar:صاحبنك مكر وحیلهسیÇÖZÜLDÜ. 11a'nın son cümlesinin devamı ('eger 'Utârid nuhûsetde olsa'). 'mekr ü hîle'de iyelik eki yazılmamış, sonraki 'hud'ası'nda var; anlam açık: sahibinin hilesi, düzeni ve aldatması artar. Yazıldığı gibi bırakıldı. - çözüldüsatır 2
جكرdiğer okumalar:چكرÇÖZÜLDÜ. ج altında tek nokta; müstensih چ'yi çoğu yerde ج yazıyor (L7 'اوج' = üç). 'iki sath çeker' (iki yüzey çizer, iki yüzeyle sınırlanır); 10b'deki 'iki sath-ı kürî çekilmişdir' ifadesiyle uyumlu. Diplomatik olarak ج bırakıldı. - çözüldüsatır 2
متوازیانdiğer okumalar:متوازیاÇÖZÜLDÜ. Son ن satır sonunda elifin üstüne bindirilmiş. Arapça ikil 'mütevâziyân' (iki paralel), 'iki sath'a uyuyor. - çözüldüsatır 3
عطاردهdiğer okumalar:عطاردÇÖZÜLDÜ. Satır sonunda د'nin üstünde küçük ه var; 'felek-i Şemse' ile paralel yönelme hâli (L4 'mümâsdır' bunu istiyor). - çözüldüsatır 4
مشرقدرdiğer okumalar:مشرقهدرÇÖZÜLDÜ. 11a L1 ile aynı yazım: ق doğrudan د'ye bağlanıyor, yönelme eki yazılmamış. Anlam (batıdan doğuya) açık. - çözüldüsatır 5
زهرهdiğer okumalar:آنده,آندنÇÖZÜLDÜ. Satır sonu sıkışık: ز, düğümlü ه, aşağı inen ر ve üste bindirilmiş son ه. Harf biçimleri sayfa altındaki 'زهره' reddadesiyle birebir aynı. L6'daki paralel 'ol zamân Şemsiñ ardında gider' cümlesi de burada öznenin Zühre olmasını istiyor: 'ol zamân Zühre Şemsiñ öñünde gider'. - çözüldüsatır 5
الاÇÖZÜLDÜ. Lam-elif bitişik; 'illâ bu kadar var ki' (ancak şu kadar fark var ki) kalıbı.