Folio 10b
…is plainly seen to rise. When the flood tide is complete, below(?) kodkâne(?) set(?) on the fire, if it boils too much it rises up; when the fire goes, it returns to its former rest. The ebb and flow are just like this.*1
Ebb and flow occur in a sea that is extremely deep and wide, whose floor is hard and which has mountains around it, or when the moon is on the sea's horizon. Then much vapour is born from the utmost depth of the sea; swollen by the moon's rays, it rises upward. When these properties are not found in a sea, there is no ebb and flow.
One of the effects of the moon is on the bodies of animals: while the moon waxes they are strong and fat, and what is in the body of man(?) becomes manifest(?). When the moon's light wanes, the opposite of what has been described occurs.*2*3
Another: the physicians say that if a person falls ill in the first days of the moon, his body overcomes the illness; if he falls ill in its last days, the illness overcomes his body and its cure is difficult.
Another: in the first days of the moon the hair of animals grows; when it wanes, the hair becomes thick and does not grow. Their milk, too, is abundant in the first days of the moon and scant in its last days.
Another is the egg: in an egg laid in the first days of the moon the yolk is greater, and in one laid in its last days the white.
Another: if a person sleeps much in moonlight, or sleeps uncovered under the moon, weakness and languor come upon his body, and headache and catarrh follow. If meat is left in the moonlight, its taste spoils.
Another is fish: in the first days of the moon it is fat, in its last days lean.
Another is trees: planted in the first days of the moon they grow quickly and bear fruit quickly; planted at the end of the moon they are sickly, and even if they bear fruit, it is poor.
The philosophers say: whoever wishes to test that the effect found in the first days of the moon is greater in its last days(?), let him use nura (depilatory paste) when the moon is in Taurus in conjunction with Venus; even if the nura stays on the hair for a whole day until evening, not a single hair comes out of its place; it has no effect at all.*4
Section on the Sphere of Mercury
It consists of two spherical surfaces; their centres are parallel to the centre of the world; its upper surface [touches] the concave side of the sphere of Venus…
continues on fol. 11aIts lower surface touches the convex surface of the…* Needs human approval · 5
- *1line 1
اشاغی قودكانه آتشده صوقندوبother readings:آشاغی قزغانه آتشده صو قوندوبAÇIK. Harfler net okunuyor ama anlam kurulamadı. L2 'ziyâde kaynasa yukaru kalkar, âteş gitse evvelki karârın bulur' ile kaynayan su benzetmesi olduğu belli; 'قودكانه' bir kap adı (kazgan?) ve 'صوقندوب' 'su kondup/sokup' olabilir, ama yazı 'قزغان' değil. Tahmin edilmedi; insan kontrolü gerekli. - *2line 7
و اسانكother readings:و انسانك,و اسنانكAÇIK. Vav'dan sonra elif, tek diş (س), elif, nun, kef görülüyor; ikinci diş yok. 'insânın' (L13'te 'انسان' tam yazılmış) ya da 'esnânın' (dişlerin) olabilir. Çeviri 'insanın(?)'. - *3line 7
بدننده اولان ظاهر اولورAÇIK. 'bedeninde olan zâhir olur' cümlesinde 'olan'ın neyi kastettiği (kuvvet? ahlât?) belirsiz; müstensih bir kelime atlamış olabilir. Yazıldığı gibi bırakıldı. - *4line 18
تأثير آی اواخرنده زياده اولدوغیother readings:تأثيراتی اواخرندهAÇIK. 'تأثير'den sonra 'آی' (ay) mı yoksa iyelik eki mi ayrı yazılmış belirsiz. Cümle 'ayın ilk günlerindeki etkinin son günlerinde fazla olduğu' diyor; ardından gelen nûre deneyi (ay Boğa'da Zühre ile kavuşumdayken nûre işlemez) bu karşılaştırmayı tam açıklamıyor. Çeviri '(?)' ile. - *5line 22
[...]other readings:مماسدرAÇIK. Çerçevenin altında, sol köşede çapraz yazılmış tek kelimelik reddâde: uzun dikey çizgi, üç dişli bir sin grubu ve aşağıda geniş bir kavis. Okunamadı. Anlamca L21 'sath-ı a'lâsı mukaar-ı felek-i Zühreye' cümlesini 'mümâsdır' (temas eder; Kazvînî: يماس مقعر فلك الزهرة) tamamlar, ama harfler buna tam uymuyor. 11a'nın ilk kelimesiyle karşılaştırılmalı.
Resolved or approved · 6
- resolvedline 1
قالقدوغیÇÖZÜLDÜ. Satır cümle ortasında başlıyor; 10a'nın son satırı 'ammâ karîb cezîrelerde ve şutût-ı bahrda olanlar suyun [...]şup yukaru' ile bitiyor, yani özne 'suyun' ve cümle 'suyun ... yukaru kalkduğı 'ıyânen görülür'. 10a'daki [...] kelimesi orada açık. - resolvedline 4
عمق ۞ نهايتندنother readings:عمقی نهايتندنÇÖZÜLDÜ. L4 sonunda 'عمق' ile L5 başındaki 'نهايتندن' arasında bir altın nokta (۞) var; izafet 'umk-ı nihâyetinden' (derinliğin en dibinden) olarak anlaşıldı. Nokta satır sonu süsü olabilir; diplomatik olarak yazıldı. - resolvedline 15
قولسهother readings:قونلسه,قوسهÇÖZÜLDÜ. Kaf, vav, uzun dikey çizgi (lam ya da dişsiz nun), sin, he. 'Etler mehtaba ... tadı bozulur' bağlamında anlam 'konulsa' olduğu kesin; yazım diplomatik olarak قولسه bırakıldı. - resolvedline 15
اواخرندهother readings:و آخرندهÇÖZÜLDÜ. 'سمين' ile 'آخرنده' arasında ayrık bir 'او' var; aynı satırdaki 'اوايلنده' ile çift oluşturan 'evâhirinde' olarak okundu (L18'de de aynı yazım). - resolvedline 19
احشامدكother readings:آخشامدكÇÖZÜLDÜ. Hâ üzerinde nokta yok; 'bir gün ... dek' yapısından 'akşama dek' olduğu kesin. Diplomatik yazım korundu. - resolvedline 21
مركزلری مركز عالمه متوازيدرÇÖZÜLDÜ. Okuma net. Kazvînî'nin Arapçasında 'iki paralel yüzey, merkezleri âlemin merkezi' denir; mütercim 'mütevâzî'yi merkezlere bağlamış. Harfiyen çevrildi, anlam kaydı bu notta.