Varak 10b
…kalktığı açıkça görülür. Med tamamlandığında aşağı(?) kodkâne(?) ateşte sokunup(?) fazla kaynarsa yukarı kalkar; ateş gidince eski durgunluğuna döner. Med ve cezir de böyledir.*1
Med ve cezir ancak son derece derin ve geniş, zemini sert, çevresinde dağlar bulunan bir denizde ya da ay deniz ufkundayken olur. O zaman denizin en derin dibinden çok buhar doğar; ay ışığıyla şişip yukarı yükselir. Denizde bu özellikler bulunmazsa med ve cezir olmaz.
Ayın etkilerinden biri de hayvanların bedenleri üzerindedir: ay büyürken güçlü ve semiz olurlar; insanın(?) bedeninde olan(?) ortaya çıkar. Ayın ışığı azaldığında anlatılanların tersi olur.*2*3
Biri de şudur: hekimler der ki bir kimse ayın ilk günlerinde hastalanırsa bedeni hastalığa üstün gelir; son günlerinde hastalanırsa hastalık bedene üstün gelir ve tedavisi güçleşir.
Biri de: ayın ilk günlerinde hayvanların kılları uzar; ay eksildiğinde kalınlaşır, uzamaz. Sütleri de ayın ilk günlerinde bol, son günlerinde az olur.
Biri de yumurtadır: ayın ilk günlerinde yumurtlananın sarısı, son günlerinde yumurtlananın beyazı fazla olur.
Biri de: insan ay ışığında çok uyursa ya da mehtapta açıkta uyursa bedenine zayıflık ve gevşeklik gelir, baş ağrısı ve nezle olur. Et mehtaba konursa tadı bozulur.
Biri de balıktır: ayın ilk günlerinde semiz, son günlerinde zayıf olur.
Biri de ağaçlardır: ayın ilk günlerinde dikilirse çabuk yetişir ve çabuk meyve verir; ayın sonunda dikilirse cılız olur, meyvesi olsa da zayıf olur.
Hükemâ der ki: ayın ilk günlerindeki etkinin son günlerinde daha fazla olduğunu(?) denemek isteyen, ay Boğa burcunda Zühre ile kavuşumdayken nûre kullansın; nûre bir gün akşama dek kıllar üzerinde dursa bile tek bir kıl yerinden kopmaz, hiç etki etmez.*4
Utârid (Merkür) Feleği Faslı
İki küresel yüzeydir; merkezleri âlemin merkezine paraleldir; üst yüzeyi Zühre (Venüs) feleğinin iç bükeyine…
devamı — vr. 11aAlt yüzeyi Ay feleğinin dış bükey yüzüne değer. Dönüşü…* İnsan onayı gerekli · 5
- *1satır 1
اشاغی قودكانه آتشده صوقندوبdiğer okumalar:آشاغی قزغانه آتشده صو قوندوبAÇIK. Harfler net okunuyor ama anlam kurulamadı. L2 'ziyâde kaynasa yukaru kalkar, âteş gitse evvelki karârın bulur' ile kaynayan su benzetmesi olduğu belli; 'قودكانه' bir kap adı (kazgan?) ve 'صوقندوب' 'su kondup/sokup' olabilir, ama yazı 'قزغان' değil. Tahmin edilmedi; insan kontrolü gerekli. - *2satır 7
و اسانكdiğer okumalar:و انسانك,و اسنانكAÇIK. Vav'dan sonra elif, tek diş (س), elif, nun, kef görülüyor; ikinci diş yok. 'insânın' (L13'te 'انسان' tam yazılmış) ya da 'esnânın' (dişlerin) olabilir. Çeviri 'insanın(?)'. - *3satır 7
بدننده اولان ظاهر اولورAÇIK. 'bedeninde olan zâhir olur' cümlesinde 'olan'ın neyi kastettiği (kuvvet? ahlât?) belirsiz; müstensih bir kelime atlamış olabilir. Yazıldığı gibi bırakıldı. - *4satır 18
تأثير آی اواخرنده زياده اولدوغیdiğer okumalar:تأثيراتی اواخرندهAÇIK. 'تأثير'den sonra 'آی' (ay) mı yoksa iyelik eki mi ayrı yazılmış belirsiz. Cümle 'ayın ilk günlerindeki etkinin son günlerinde fazla olduğu' diyor; ardından gelen nûre deneyi (ay Boğa'da Zühre ile kavuşumdayken nûre işlemez) bu karşılaştırmayı tam açıklamıyor. Çeviri '(?)' ile. - *5satır 22
[...]diğer okumalar:مماسدرAÇIK. Çerçevenin altında, sol köşede çapraz yazılmış tek kelimelik reddâde: uzun dikey çizgi, üç dişli bir sin grubu ve aşağıda geniş bir kavis. Okunamadı. Anlamca L21 'sath-ı a'lâsı mukaar-ı felek-i Zühreye' cümlesini 'mümâsdır' (temas eder; Kazvînî: يماس مقعر فلك الزهرة) tamamlar, ama harfler buna tam uymuyor. 11a'nın ilk kelimesiyle karşılaştırılmalı.
Çözülmüş ya da onaylanmış · 6
- çözüldüsatır 1
قالقدوغیÇÖZÜLDÜ. Satır cümle ortasında başlıyor; 10a'nın son satırı 'ammâ karîb cezîrelerde ve şutût-ı bahrda olanlar suyun [...]şup yukaru' ile bitiyor, yani özne 'suyun' ve cümle 'suyun ... yukaru kalkduğı 'ıyânen görülür'. 10a'daki [...] kelimesi orada açık. - çözüldüsatır 4
عمق ۞ نهايتندنdiğer okumalar:عمقی نهايتندنÇÖZÜLDÜ. L4 sonunda 'عمق' ile L5 başındaki 'نهايتندن' arasında bir altın nokta (۞) var; izafet 'umk-ı nihâyetinden' (derinliğin en dibinden) olarak anlaşıldı. Nokta satır sonu süsü olabilir; diplomatik olarak yazıldı. - çözüldüsatır 15
قولسهdiğer okumalar:قونلسه,قوسهÇÖZÜLDÜ. Kaf, vav, uzun dikey çizgi (lam ya da dişsiz nun), sin, he. 'Etler mehtaba ... tadı bozulur' bağlamında anlam 'konulsa' olduğu kesin; yazım diplomatik olarak قولسه bırakıldı. - çözüldüsatır 15
اواخرندهdiğer okumalar:و آخرندهÇÖZÜLDÜ. 'سمين' ile 'آخرنده' arasında ayrık bir 'او' var; aynı satırdaki 'اوايلنده' ile çift oluşturan 'evâhirinde' olarak okundu (L18'de de aynı yazım). - çözüldüsatır 19
احشامدكdiğer okumalar:آخشامدكÇÖZÜLDÜ. Hâ üzerinde nokta yok; 'bir gün ... dek' yapısından 'akşama dek' olduğu kesin. Diplomatik yazım korundu. - çözüldüsatır 21
مركزلری مركز عالمه متوازيدرÇÖZÜLDÜ. Okuma net. Kazvînî'nin Arapçasında 'iki paralel yüzey, merkezleri âlemin merkezi' denir; mütercim 'mütevâzî'yi merkezlere bağlamış. Harfiyen çevrildi, anlam kaydı bu notta.