Folio 10a
Section on its properties and influences. This section sets out the things peculiar to the Moon and its influences.
They relate that the Moon's influence works through moisture, just as the Sun's works through heat; this they have verified from men of experience.
One of these influences is the state of the sea. When the Moon stands on one of the sea's horizons, the flood tide begins and the sea turns towards the Moon. When the Moon reaches the middle of the sky the flood draws back, and so it goes until the Moon reaches the west. Once the Moon passes beyond the west the flood comes again, though not as strong as the first but weaker, and it lasts until the Moon reaches the peg of the earth, the lowest point of the sky. Then the water draws back again until the Moon returns to the horizon. This is how they have explained the cause of flood and ebb.
There are two floods and two ebbs in a day. Those who live on the seashore feel the water moving from below upwards during the flood; at that time much wind blows and the sea runs high with waves. When the ebb comes, wind and waves die down. But those on nearby islands and on the shores of the sea [...] the water [...]ing(?) up(?)…*1*2
continues on fol. 10b…is plainly seen to rise. When the flood tide…* Needs human approval · 2
- *1line 11
[...]شوبother readings:جوشوب,يشوبBELİRSİZ. 'صونك'ten sonraki kelimenin başı gri bir mürekkep lekesi/silinti altında; görünen kısım uzun bir çanak çizgisi (altında bir işaret), üç noktalı ش, و ve noktası alta ب. 'جوشوب' (coşup) anlamca çok uygun (10b 'قالقدوغن عياناً كورورلر' ile: suyun coşup yukarı kalktığını açıkça görürler), ama ش'den önce و görünmüyor. Leke altındaki harfler insan gözüyle, mümkünse orijinal üzerinde kontrol edilmeli. - *2line 11
يقادوother readings:يقارو,يوقاروBELİRSİZ. Harfler ي ق ا د و gibi okunuyor; ا'dan sonraki harf satır üstünde duruyor, ر gibi aşağı inmiyor. 10b'nin ilk kelimesi 'قالقدوغن' (kalkdığın) olduğundan anlam 'yukaru kalkdığın' (yukarı kalktığını) ister; müstensih ر yerine د yazmış ya da ر kısa kalmış olabilir. Diplomatik olarak 'يقادو' yazıldı, okuma 'yukaru(?)'.
Resolved or approved · 9
- resolvedline 3
اصحاب تجربه لردن تحقيق ايدرلرÇÖZÜLDÜ. Harfler net. Yapı tuhaf (ablatif + 'tahkîk ederler'): 'deneyim sahiplerinden (öğrenip) doğrularlar' olarak çevrildi; anlam, söylenenin tecrübeyle sabit olduğu. - resolvedline 4
دريا آيه قارشو عود ايدرÇÖZÜLDÜ. Harfler net ('آيه'nin üstünde küçük bir işaret ve yanında leke var). 'Avd' sözlükte 'dönme'; burada denizin Ay'a doğru yönelip kabarması anlamında, 'Ay'a doğru yönelir' çevrildi. - resolvedline 5
آی كه اورتيه وآرهÇÖZÜLDÜ. Harfler net: 'ay ki ortaya vara'. Önceki 'vasat-ı semâya varınca' ifadesinin Türkçe açıklaması (yani Ay ortaya varınca); aynı kuruluş satır sonunda 'آی كه مغربدن كيده' ile tekrarlanıyor. Düzyazıda tekrar olarak tek ifadeye indirildi. - resolvedline 5
آی مغربه وآرنجهÇÖZÜLDÜ. Kendi yüklemi yok gibi duruyor; 'varınca' burada 'varıncaya dek' anlamında: cezir Ay batıya varıncaya dek sürer. Kazvînî'deki med-cezir sırası (ufuk → gök ortası → batı → vetedü'l-arz → ufuk) bunu doğruluyor. - resolvedline 6
كيروother readings:كبير وÇÖZÜLDÜ. 'مدّ كيرو حاصل اولور': ك uzun keşideli, 'kebîr ve' değil 'girü' (geri, yeniden). L7'deki 'كيرويه رجوع ايدر' (girüye rücû' eder) aynı kelimeyi taşıyor; Kazvînî'nin Arapçasında da Ay batıdan geçince medd 'ikinci kez' başlar. - resolvedline 7
وتد ارضهÇÖZÜLDÜ. L6 sonu 'وتد' + L7 başı 'ارضه': veted-i arz (Arapça watad al-ard), astrolojide ufkun altındaki dördüncü kazık, göğün alt orta noktası. Çeviride 'yerin kazığı (alt meridyen)'. - resolvedline 9
و اولÇÖZÜLDÜ. Satır sonundaki iki kelime soluk, daha açık mürekkeple yazılmış (ya da mürekkep aşınmış); harfler 'و اول' olarak okunuyor ve L10 başındaki 'محلده' ile 've ol mahalde' (ve o sırada) tamlaması tamamlanıyor. - resolvedline 10
موجلودرother readings:موجهودرÇÖZÜLDÜ. 'موج'den sonraki harfin üstünde küçük bir leke var, ل'in sapı net seçilmiyor. 'Ve deryâ mevclüdür' (deniz dalgalıdır) cümleye ve sonraki 'cezr olsa rüzgârlar ve mevc sâkıt olur' karşıtlığına tam uyuyor; başka anlamlı okuma yok. - resolvedline 10
جزر اولسهÇÖZÜLDÜ. 'اولسه'nin و'su bir mürekkep damlası altında; ا ve لسه net. 'Cezr olsa' L8'deki 'iki medd ve iki cezr' ile ve 'sâkıt olur' ile tutarlı.